بصير احمد دولت آبادى

577

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

عالى و مكتب ابتدايى اهل هنود . به نوشتهء مرحوم غبار بعدها يك صنف شهزادگان و سردارزادگان هم در جملهء صنوف ابتدايى ليسه اضافه شد كه مجموع شاگردان ليسه 269 نفر و از مكاتب ابتدايى 700 بودند . چند سال بعد اين تعداد به 1534 شاگرد و 55 نفر معلم افزايش يافت . اولين دار المعلمين افغانستان . دار المعلمين ابتدايى افغانستان نيز در عصر امير حبيب اللّه خان تأسيس شد كه مدت آن سه سال بود و 80 نفر در آن تحصيل مىكردند . اين مؤسسه در هردوره 30 نفر معلم تربيت مىكرد تا به ولايات رفته مدارس جديدى را به وجود آورند و يا در مدارس خود مركز فعاليت كنند . گفتنى است كه در آن وضعيت در ولايات تدريس در مساجد به همان روش قديم توسط ملّا امام صورت مىگرفت ، امّا امير حبيب اللّه خان دستور داد تا در تمامى مساجد ، تعليم كودكان طبق برنامهء رسمى معارف و زير نظر مأمور مكاتب رسمى باشد . واضح بود كه اين دستور جنبهء عملى نداشت ، چرا كه در آن عصر نه دولت اين توانايى را داشت كه بر تمام مساجد رسيدگى كند و نه مردم به اين حد رسيده بودند كه از دستورات دولت پيروى كنند . در عصر امير حبيب اللّه خان گذشته از شهر كابل و نواحى نزديك به آن ، در مناطق نورستان - كه تازه در عهد پدرش تابع دولت كابل شده بود - شش مكتب ابتدايى تأسيس شد كه مضامين درسى آنها عبارت بود از درى و دينى . مجموع شاگردان مكاتب نورستان مانند مكتب ابتدايى قريهء يشمل ، قريهء شيكايى ، قريهء وايگل ، قلعهء شاهى و كاشمندى ، در آن وقت به 250 تن مىرسيد كه توسط 12 ملّا امام و معلم تدريس مىشدند و به اصطلاح آموزش دينى مىديدند . همين امر به نفع مردم نورستان تمام شد . نورستانيها خيلى زود با كاروان علم و معارف همراه شدند و بعدا به پستهاى حساس دولتى نيز رسيدند .